انگشت درمان مىشود و جاى زخم آن باقى مىماند درحالىكه ساير انگشتان به كلى از بين رفته است . من خود در قزوين مردى را ديدم كه غير از اين بيمارى از سلامت مزاج به حد عالى برخوردار بود ، هيكلى تنومند داشت و خوب تغذيه شده بود اما در اثر جذام عضوى ضمن يازده سال تمام انگشتان خود را به استثناى شصت چپ از دست داده بود ؛ تقريبا تمام نقطه‌هائى كه در آنها زخم بروز كرده بود ، داشت بهبود مىيافت و گوشت نو مىآورد . نزد بيمارى ديگر تكمه‌هاى دسته‌دارى را ديدم كه به پوست چنان حالتى داده بود كه گفتى از غده‌هاى نرم ريزى كاملا پوشيده شده است . قسمتهاى بيمار پوست چنان حساس شده بود كه مانند اينكه مگسى بر روى پوست حيوانى نشسته باشد و آن را تحريك كند ، دائما پوستش مىجهيد و در حركت بود . ايرانيها با قاطعيت به من مىگفتند كه اين بيمارى - هرچند به تأنى - رو به كاستى و نابودى است . از داء الفيل « 22 » من فقط به سه مورد سبك در حشفه و بر خود قضيب ، و يك مورد داء الحيه از نوع غير حاد آن برخورده‌ام . در ايران برص « 23 » را نيز از مقولهء جذام محسوب مىدارند و آن عبارت است از لكه‌هائى سفيد و عارى از خون و بدون احساس بر پوست ؛ اما در اين تقسيم‌بندى به هيچ وجه محق نيستند چه اين بيمارى با جذام هيچ وجه مشتركى ندارد . نوع ساده و سبكتر برص كه در آن پوست كاملا بىحس نيست و با قدرى مالش خون به زير پوست مىآيد ، در تمام نواحى ايران زياد ديده مىشود ، چه در قسمتهاى شمالى و چه در مناطق جنوبى . چون لكه‌هاى سفيد همچون برف ، از دايره‌اى تيره‌رنگ محاط شده است و در طول سال همواره بر ابعاد آنها مىافزايد ، كاملا بدن را از شكل مىاندازد . بيشتر در پشت و بر روى سينه ظاهر مىشود ولى گاه نيز بر دست و پا و صورت نيز ظاهر مىشود . دربارهء اينكه سير اين مرض ناگهان متوقف مىشود يا خودبخود رو به بهبود مىگذارد من چيزى نمىتوانم بگويم و تجربه‌اى هم شخصا نداشته‌ام . مرض پوستى ديگرى هم هست « 24 » شبيه به آنچه گفته شد ، اما نبايد آن دو را باهم اشتباه كرد . اين بيمارى هم به صورت مواضع سفيد جزيره مانندى در ريش يا قسمتهاى مودار ديگر ، ظاهر مىشود ؛ موها سفيد و نازك مىشود ولى هرگز لكه‌ها به آن سفيدى زنندهء برص نيست . پس از دوامى چند ماهه ناگهان بيمارى خودبخود از بين مىرود و مو به صورت طبيعى بازمىرويد . لكه‌هاى كبدى ( بهق ) و كمك خيلى كمتر و خال مولودى به نحو چشمگيرى نادر است چه به صورت برآمدگيهاى غير طبيعى با قبض و بسط « 25 » و چه به حالت خال . از بيماريهاى پوستى كه در اثر انگلها بوجود مىآيد در ايران نيز ،

--> ( 22 ) . Lepra arabum ( 23 ) . Leuke Bitiligo ( 24 ) . Herpes tonsurans ( 25 ) . Telangiektasie